Foto-impressie van Eelde, Paterswolde en Eelderwolde
van toen en nu.

 Klik op de foto om een vergroting te zien

Omgeving Duinstraat

De driesprong Lemferdingelaan-Vosbergerlaan gaf in 1950 nog een ongerept beeld te zien. In de jaren 1955-1965 zijn aan de Vosbergerlaan in deze omgeving woningen verrezen, terwijl aan het eind van de vijftiger jaren deze weg is verhard op aandringen van de bewoners van het bejaardencomplex Zonnehorst.

In het oude deel van de Duinstraat, dat in de volksmond "Windgat" wordt genoemd, verdween ook het boerderijtje van de familie H.Ebbinge. Het werd in 1965 afgebroken en ook al vervangen door woningbouw.

Op de hoek Duinstraat-Duinkampen werd in 1960 het huisje afgebroken, waarin onder anderen Roel (f) Stoffers woonde (1939-1954). Op dit perceel werd daarna nieuwbouw gepleegd door de familie J.C. van Bergen (1954-1991).

De tuinderijen achter de Duinkampen werden voor een deel aangekocht door de gemeente voor het realiseren van een zwembad Lemferdinge 1969. De glasbakken hebben plaats- gemaakt voor de zonnecollectoren van het zwembad.

Het huisje van Hans en Grietje (familie Visser) staat op het terrein van het complex "Zonnehorst" en is geheel gerestaureerd. In 1953-1954 werd het wooncomplex gerealiseerd door de Coöperatieve Woningbouwvereniging "Zonnehorst".

Herman Christiaan Reinders bezat vroeger een boerderij nabij het perceel "Vosseberg" in het Vosseveen. Het landgoed ontleent hieraan zijn naam. Het echtpaar Kraus-Groeneveld gebruikte vanaf het huwelijk (1896) het voorhuis van de boerderij als zomerverblijf. Het woonhuis werd in 1905 vervangen door een villa; de schuur werd later afgebroken. Thans is hier het muziekinstrumenten museum van de familie Verel gevestigd.

Omgeving Eelderwolde

Een uniek beeld van de Groningerweg vanaf het toegangsweggetje naar de school Paterswolde-Noord. Rechts op de foto is het huisje van de familie Luinge nog zichtbaar. Het huis links op de foto ,villa "Hoogekamp" ,is door de eigenaar, de heer W. Niemeijer, afgebroken en in de gemeente Haren weer opgebouwd.
Het pand is nu in gebruik door Verslavingszorg Noord Nederland, het VNN, en draagt de naam "De Lage Kamp". Na de familie Roukema (1920-1962) werd het pand bewoond door de familie Groen.

Vanaf juni 1896 tot 1921 bestond het openbaar vervoer tussen Eelde en Groningen uit een paardentram. Op Eelderwolde was een wisselplaats nabij de boerderij, die in 1868 door de familie Bakker werd gebouwd.
Dit beeldbepalend pand aan de Groningerweg was naast boerderij tevens café en doorrit. Later was het een autoveiling en cash-and-carry bedrijf ("de Winkel van Sinkel"). In 1986/1987 heeft de boerderij plaatsgemaakt voor woningbouw.

foto 1939

De zandweg van Eelde naar Groningen werd in 1867/1868 verhard met klinkers. In de overeenkomst met de gemeente Groningen werd besloten, dat de gemeente Eelde een tol mocht heffen. Tot die van Eelderwolde behoorde ook de boom over de weg, die van Madijk naar Groningen liep. Het tolhuisje werd tegelijk met de aanleg van de weg gebouwd en na het beëindigen van de tol (16 november 1947) in 1948 afgebroken. Op de foto heft Klaas de Vries de tol voor een voorbijgangster. Zijn vader Berend de Vries pachtte het geheel van mei 1933 tot mei 1937.

Bij de bevolking is café "Welgelegen" te Eelderwolde beter bekend als "Café Bakker".De familie Bakker heeft dit pand bewoond tot 1960. Daarna is dit etablissement door diverse caféhouders geëxploiteerd. Het pand is was bekend als hotel-restaurant "De Hoorse Plas". Nu is het een Chinees restaurant geworden.

Omgeving Hoofdweg Paterswolde

Op 21 maart 1934 werd de Drankwetvergunning ten name van K.Rutgers van dit café aan de Hoofdweg overgeschreven op naam van K.Arends. Het werd in de loop der jaren geëxploiteerd door F.Berghuis (1955-1961) en G.Karel (1961-1974). De drie gebroeders Snijder maakten in 1974/1975 een cafetaria annex bar in dit pand onder de naam "Drieluik". De naam Arends is hier terug, want vanaf 1979/1980 is de heer T.Arends exploitant van dit etablissement.

Uit het straatbeeld aan de Hoofdweg te Paterswolde verdween in 1959 de woning, die door de familie Linhof uit Groningen omstreeks 1875 werd gebouwd.
De kwekersfamilie J.B.Smid heeft hier gewoond (1910-1920). Later was er het betonbedrijf Schaafsma (1936-1947) gevestigd. Dit gebied tussen de huidige Brinkhovenlaan-Mimosahof en Hoofdweg werd de bouwkern "Linhofstichting" genoemd. In 1960-1962 kwam in deze buurt woningbouw tot stand. Ook de boerderij van het gezin L.Smid nabij de hoek Hoofdweg-Brinkhovenlaan (noordzijde) verdween rond 1960 uit het straatbeeld om plaats te maken voor nieuwbouw.

foto 1925

foto heden

foto 1912

foto heden

Tussen 1967 en 1971 verdwenen tal van hotels in deze gemeente. Daarbij behoorde ook het hotel "Fryslân" nabij het landgoed "De Braak". In het pand was lunchroom Postema gevestigd, welke na de komst van het hotel in het pand ernaast werd voortgezet tot 1950. In 1971 vestigde het vormingcentrum "De Drieklank": zich in het gebouw, dat in 1985 een administratiekantoor werd. Nu is het weer een hotel: "De Braak".

Dit gebied van de Hoofdweg te Paterswolde wordt "Noord Esch" genoemd. Het rustieke verleden is verdwenen, doordat hier diverse winkelpanden en kantoren zijn gevestigd. De woning aan de oostzijde van de weg werd in 1961 afgebroken en vervangen door de winkel van de familie D.Hilbrants (1049-1984). Aan deze zijde is ook in beeld het pand, waarin vanaf 1950 de slagerij van de familie Bijkerk, voorheen slagerij Nieborg, is gevestigd.
De foto geeft aan de westzijde van de straat aan, hoe het pand van de huidige kledingzaak "True Blue" er toen uitzag.

foto 1930

In de nabijheid van het ontspanningsoord "De Passage" was bakkerij Schierbeek gevestigd. Dit pand werd afgebroken en maakte in 1977 plaats voor woningbouw. De ernaast gelegen woningen van de families R.Venema (kweker) en L.Land verdwenen omstreeks 1990.

 
De villa "Semarang" is bewoond geweest door de families Brink (1915-1943), Brons (1943-1968), L.W.Brink (1968-1974) en J.Hilbrants (1974-1975) en werd in 1975 afgebroken. In hetzelfde jaar werd hier de nieuwe Rabobank gebouwd.

De Kunstweg -nu Meerweg- werd in 1907 aangelegd en vormde de verbinding met Haren.
Vroeger lag hier het voetpad langs de Paterswolder Dijk, die tussen het Paterswolse Meer en de Schipsloot lag. Laatstgenoemde werd onder andere voor het afvoeren van turf gebruikt.

De naam van de villa "Noordwijk" is ontleend aan het landgoed. Voordien werd zij "Postwijck" genoemd. In 1911 werd een nieuwe villa gebouwd door de heer D.Hesselink. Van 1954 tot 1968 was dit pand een hotel-restaurant. Het is in 1969 afgebrand en gesloopt, waarna in 1970/1971 een serviceflat met 100 appartementen werd gerealiseerd.

Omgeving Hoofdweg Eelde

De tram liep in 1925 vlak langs het winkeltje van B.Sloots. Van 1956 tot 1973 had de familie G.Stoffers hier een kruidenierswinkel. In de noordelijke helft van het pand vestigde zich daarna Edah (1976), die ruimte maakte voor de cafetaria "Komeet" (1986) en de pizzeria :De Rooie Kater" (1988). In het zuidelijk gedeelte van het pand is nu het rookwaren winkeltje Primera gevestigd.

De kom van Eelde rond 1900 met rechts het voormalig gemeentehuis (1896-1936), (nu het Nijsinghhuis met het museum De Buitenplaats) zag er heel sfeervol en gemoedelijk uit.
De familie R.Deelsnijder begon in 1953 -links op de foto- een manufacturenzaak. Uit het straatbeeld verdween de boerderij van de familie R.J.Arends, hier is nu gevestigd de modezaak van Ellen Lageman.

De panden op deze foto uit 1935 hebben in de loop der jaren vele gedaanteverwisselingen ondergaan. In het woonhuis van de smederij van de familie K.Steringa vestigde zich de platenbar Henk Doedens (1989), terwijl de smederij door de fa. J.Steringa werd omgebouwd tot electrozaak (tot 1981). Enkele jaren is hierin een Sparwinkel gevestigd geweest,

Vanuit Zuideinde viel de N.H.kerk vroeger direct in het gezichtveld. (foto1920). Rechts op de foto is de tramremise te zien.

Op de hoek Esweg-Hoofdweg verdween in 1960 de boerderij van de familie P.Hilbrants (Pait'n Piet). In 1962/1963 begon men hier met particuliere woningbouw.

Boer Koenraad van Bergen kon in 1930 nog rustig met zijn paard en wagen met "hoepelwielen" door het dorp Eelde rijden.
Het pand links op de foto -toen café Piet Arends- werd in 1979 afgebroken voor de realisering van het komplan Eelde. Het café werd voor 1900 geëxploiteerd door B.Bakker en heeft in de loop der tijd diverse "cafébazen" gekend zoals Roelof Westerhof (1901-1921), Pieter Jan Arends (1921-1946), Hendrik Westerhof (bijgenaamd Hinneman) (1946-1953), Jan Smid (1953-1957) en Derk Rowaan (1957-1978).
Op deze plaats staat nu het museum De Buitenplaats

Omgeving Zuidend

De bakkerij van de familie H.Kramer, Hoofdweg 43 (Zuideinde) onderging in de loop der jaren ook een hele verandering. Schoonzoon D.Boerema nam de bakkerij over (1934-1953) en werd op zijn beurt opgevolgd door zijn schoonzoon E.Kamps (1953-1963), Door de familie Kruit (1963-1975) werd in 1973 de bakkerij tot woning verbouwd. Nu is hier kwekerij B.Kamps gevestigd.

De boerderij Hoofdweg 23 werd bewoond door de familie G.Kamps, A.S. van Bergen (tot 1961), H.Kamps (157-1962) en U.Hilbrants (1962-1978). De familie L.Pots betrok dit pand in 1978, begon hier een antiek ("de Blaasbalg") en verbouwde het tot het bowlingcentrum "De Waterburcht" (1980).

Omgeving Westerhorn

De boerderij van de familie Groenwold stond aan zuidzijde van de Westerhorn nabij de hoek Westerhorn-Hoppenkampsweg. Deze markante hoeve werd in 1965/1966 afgebroken om plaats te maken voor woningbouw.

De optocht tijdens de Landbouwtentoonstelling in 1921 trok op de kruising Westerhorn-Hooiweg-Kosterijweg veel bekijks. Links op de foto -hoek Westerhorn-Hooiweg- stond het zogenaamde Meulmanshoes, waar vanaf 1929 de familie Korma woont in een nieuw pand.

Omgeving Hooiweg

De boerderij van de familie Boerema stond aan de Hooiweg tegenover het garagebedrijf van de heer J.Smid. Het pand werd in 1974/1975 afgebroken en maakte plaats voor woningbouw en de nieuwe ingang van de Helmerdijk. Enkele van de hier getoonde linden zijn blijven staan.

De boerderij van de familie Hofstee -voorheen Helmerdijk 6- is één van de vijf boerderijen aan de kop van de Helmerdijk, die voor woningbouw moest wijken. Het pand werd in 1971 afgebroken.

Op de hoek van de Hooiweg-Henri Dunantweg stond de woning van de familie J.Huizing (1944-1961). Dit pand werd daarna afgebroken om plaats te maken voor nieuwbouw.

Op de hoek Hooiweg-Vennerstraat verdween in 1973 het witte huisje. Linkerzijde bewoond geweest door o.a.C. Buring en later A.Bonder. Rechterzijde bewoond door T. Westerhof en later G.Stoffers.
Ook hier verrezen daarna nieuwe particuliere woningen.

Aan dit westelijk deel van de Vennerstraat -vroeger Vennersteeg- werd in 1949 door Stichting Eelder Woningbouw woningen gebouwd. De buurt wordt naar uiterlijke vorm van deze panden wel "Klein Barneveld: genoemd.

Een kijkje vanaf de Hooiweg in de Novastraat -vroeger Stralengat genoemd- in de jaren twintig laat zien, dat ook hier veel veranderd is.
De villa, "villa Nova" genaamd (links op de foto), is nu ingesloten door de woningbouw die in de dertiger jaren in de omvang toenam, De naam Novastraat is van de naam van de villa afgeleid. In het achterste huis rechts woonde de familie G.Tielman (1912-1951), die o.a. de radiodistributie in het centrum van Paterswolde en Eelde verzorgde. De huizen op de achtergrond staan aan de Hoofdweg.

Omgeving Schelfhorst

In augustus 1931 moest de fietser op Schefhorst genoegen nemen met de zandweg. Deze werd in 1967 verhard en in 1969 van een picknickplaats voorzien. Niet alleen het wegdek is aangepast aan de eisen des tijds; ook de fietser blijkt zich aangepast te hebben.

Een landelijk tafereel op de Schelfhorst in de zogenaamde "Nachtegaalsteeg" nabij de woning van de familie Kremer (1942-1960), kweker van beroep. Op de achtergrond loopt de "Schelfhorstweg", zoals men die vroeger noemde.

Het Vliegveld Eelde

foto 1950

foto heden

Het stationsgebouw van het vliegveld Eelde oftewel Groningen Airport Eelde vertoonde in 1950 nog de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog (1940-1945).
Op de achtergrond zijn aan de Burg.Legroweg nog de boerderijen zichtbaar, die in verband met de bouw van de Rijksluchtvaartschool in 1954 werden afgebroken. De woning van de havenmeester maakte plaats voor de passagehal, welke in 1977 in gebruik werd genomen. In 1999/2000 heeft er weer een vernieuwing plaatsgevonden aan deze passagehal.

Een kleine greep uit het enorme fotoarchief van Ol Eel 

Hoofdweg 107. Hier was smederij Dekker (later Boer). v.l.n.r.: B.Dekker, Harte Ansing, Jan Veendijk. Roel Steringa, Geert Datema, ?, Wob Stoffers. Smid Dekker vestigde zich later aan de Hoofdweg 92. Waar nu Mulder Eelde b.v gevestigd.

Groningerweg t.o. De Boterdijk. Garage van Roel Zwaving. Rechts "Twee Provinciën".
Deze foto werd in 1945 gemaakt door een Canadees soldaat. Thans is hier een onderdeel van warenhuis Oosting gevestigd.

Brinkhovenlaan 14; foto van Jantje Smid, Lucas Smid, Mw. Smid-Arends, A. Smid.
Op nr.16 woonde de familie Nijdam (schipper).

Duinstraat 24. Tiens van Bergen bezig in de tuin achter zijn huis.

Duinerlaan / schoollaan. Jacobje Bronsema-Homan tegenover hun boerderijtje. Op de achtergrond op deze foto werd later het klompenmuseum en de bibliotheek gebouwd.

Hoofdweg / Raadhuislaan. Op deze plaats staat nu de Gereformeerde kerk.
Sinds 2004 is de kerk in particuliere handen.

foto ?

foto 1959

Eelderwolde. Groningerweg 116. Dit pand werd jarenlang bewoond door tolbaas Velnaar en brandde in 1983 af.

Eskampweg, nu vliegveld. Deze boerderij werd in 1950 afgebroken. Het pand werd destijds bewoond door de familie Bos.

foto 1960

foto ?

Esweg 31. Foto van bloemkweker Berend Luinge.

Frieschelaan. Dit pand werd plm. 1960 afgebroken.

Eekhoornstraat 26. Dit pand werd tot midden 1997 bewoond door J. Brink.  Is later afgebroken en vernieuwd.

Helmerdijk. Straatbeeld tussen Kievitsweg- Zonnebloemweg- Helmerdijk en de bocht richting Peize.
Helmer Zweers (1777-1837), afkomstig uit Nijenhuis (Neuenhaus, Bentheim) is in 1804 in Zuidlaren getrouwd en zijn eerste gevonden vermelding in Paterswolde is in 1815 in de buurt van de Duinstraat als getuige bij een overlijdensakte (beroep kleermaker). Hij woont later wel aan de Helmerdijk, maar is  niet de eerste bewoner, want al in 1724 wordt een kind gedoopt van Roelef (Jacobs) van Helmerdijck en Jeigje (Jansen).

Hoofdweg- Legroweg, Nu aan de linkerkant het pand van Albert Heijn supermarkt.

Hoofdweg. Nabij het oude gemeentehuis rechts op de foto, Links op de achtergrond het café-dancing Nijdam,die later in diverse handen is overgegaan.

Bähler Boermalaan. Jan Hoving en Harm Hoving met paard en wagen. Een landelijk tafereel, die je nu niet meer tegenkomt.

Hoofdweg 42. Hier was slagerij Klinkhamer gevestigd. Na de opheffing van deze zaak in 1961, werd de slagerij voortgezet aan de Hoofdweg 85. Nu is de slagerij verhuisd naar het pand van C1000.

Hoofdweg Eelde. Garage Koops omstreeks 1950 in de verbouwde tramremise. Links Roelof Kemkers en rechts Tinus Koops.

Hoofdweg. destijds café Hilbrants, later café Oud Gemeenthuis (Makken). Nu Herberg Oud Gemeentehuis.

Hoofdweg. Foto van de uitspanning "De Passage" ,die tegenover de huidige ijsbaan stond. Het pand werd omstreeks 1970 afgebroken. Nu staat er de bungalow "De Rusthoek".

Groningerweg. Hotel "De Twee Provinciën" (voorheen Hotel Swama), hier staat nu de serviceflat "Residence".

Schelfhorst 19. Foto van Martinus Stroetinga en Luchien Stroetinga- Scholtens.

Schelfhorst. Rieks Aaldring in zijn jagersuitrusting.

Ter Borchlaan 7, (" ' s Werelds End"), gebouwd in 1748, afgebroken in 1984, herbouwd in 1985. Dit pand was eigendom van de familie Ter Borch en werd jaren bewoond door de familie Luinge. Tegenwoordig woont hier de familie Fred Luikinga.

Hoofdweg 181 t.o. Novastraat. Veldwachter van der Veen met vrouw en kind voor de woning van Folkers. Van der Veen was samen met Boering veldwachter. Zij hadden de bijnamen Spiekervet en Maogermans.

 Bovenstaande foto's zijn slechts een kleine greep uit onze grote, nog steeds groeiende,
verzameling foto's welke digitaal worden beheerd door het Drents Fotoarchief.
Via zoekopdrachten kunt U naar hartelust dwalen door de voormalige gemeente.