De geschiedenis in het kort van de voormalig
" gemeente Eelde " .
 

 

 
Eelde, in het verre verleden ook wel Elde genoemd, behoorde vroeger tot het dingspil Noordenveld. Reeds in 1139 wordt deze plaats in een oorkonde genoemd. Daarnaast vindt men ook - o.a. in 1250 en nog later in 1275- Elethe en in 1294 Elede. Dat er vóór 1139 bewoning was, is zeker, maar hoe ver deze teruggaat, is nog niet exact vastgesteld. Een grafheuvel en veenterpen wijzen op een vroege bewoning in dit gebied van zand en veen.
 
In een oorkonde van 1139 neemt de kerk een centrale plaats in. Wanneer zij is gesticht, is niet bekend. De eerste tijd na de kerstening van ons gebied zal de bevolking van Eelde gekerkt hebben in de moederkerk van het dingspil, in Arlo (later Vries). Door een toename van de bevolking is in Eelde een eigen kapel gesticht, die in de loop der eeuwen is uitgegroeid tot de huidige stenen kerk.
 
Naast het hoofddorp komen in de vml. gemeente Eelde ook andere dorpen en gehuchten voor, met een eigen verleden. Zo staat in het Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden van A.J. van der Aa  uit  1843:  Deze gemeente bevat het dorp Eelde, benevens de gehuchten Eelderwolde, Oosterbroek en Paterswolde. Later worden ook Schelfhorst en Zuideinde genoemd.
Zeer bekend is de landgoederengordel langs en op de Tynaarlorug, een zandrug tussen Eelderdiep en Drentsche Aa, evenwijdig aan de Hondsrug. De bekendste havezathen, landgoederen, landhuizen en villa's zijn van zuidoost naar noordwest: Oosterbroek, Hooghullen, Vosbergen, De Duinen, Lemferdinge, Vennebroek, Friescheveen, De Braak, De Marsch en Westerbroek. Het geheel is rijksmonument verklaard.
 
Paterswolde is na de Tweede Wereldoorlog met Eelde vergroeid tot het dubbeldorp Eelde-Paterswolde. De gehuchten Zuideinde en Schelfhorst zijn nauwelijks nog hiervan te onderscheiden. Eelderwolde bleef zichzelf, al staat het naambord van deze plaats nu vlakbij dat van Eelde-Paterswolde.... Bij de gemeentelijke herindeling van 1998 ging een deel van Eelderwolde naar de gemeente Groningen. De gemeente Eelde vormt vanaf dat jaar samen met de voormalige gemeenten Vries en Zuidlaren de nieuwe, veel grotere gemeente Tynaarlo.
 
Eelde staat bekend om zijn luchthaven Groningen Airport Eelde met meteostation (dagelijks op t.v.), de bloemenveiling, de wekelijkse vlooienmarkt en het jaarlijkse bloemencorso.
Paterswolde, vroeger tuinbouwcentrum van allure (aardbeien, tuinbouwschool) is toch allereerst een watersportcentrum gebleven, ook al ligt het Paterswoldse Meer goeddeels in de gemeente Haren en de provincie Groningen. De Hoornse Plas bij Eelderwolde trekt elke zomer veel badgasten, het nieuwe Hoornse Meer veel zeilers.
 
Voorgaand verhaal bevat slechts een klein gedeelte van de gehele geschiedenis van de oude gemeente. Om deze te achterhalen, te vergaren, te ordenen en te verbreiden werd op 7 november 1980 in Café Oud Gemeentehuis (Makken) te Eelde Stichting Ol Eel opgericht. Tijdens de viering van het 25-jarig bestaan vond een ledenactie plaats, die ervoor zorgde, dat het aantal begunstigers in één keer steeg van 800 naar 1100. Voor het vele werk, dat zij op historisch gebied reeds voor Eelde heeft betekend, werd " Ol Eel" tijdens het derde lustrum, in april 1996 de erepenning in goud van de Gemeente Eelde uitgereikt.