A+ A A-

De geschiedenis van Eelde-Paterswolde

In 1139 wordt de naam Elde, een eerste naam voor Eelde, in een oorkonde genoemd. Daarna komt in documenten uit 1250 en 1275  de naam Elethe voor, in 1294 Elede. Eelde behoorde vroeger tot het dingspil (rechtsgebied) Noordenveld.

Vroege bewoners

Het is bekend, dat er vóór 1139 al sprake is van bewoning van onze omgeving. Een grafheuvel en veenterpen wijzen op vroege bewoning van dit gebied van zand en veen. Archeologisch onderzoek in het uitbreidingsplan Groote Veen aan de zuidoostzijde van het dorp heeft in 2010 aangetoond, dat er in de Bronstijd (2000 - 800 jaar voor Christus) reeds sprake is van bewoning. De bewoners waren vrij ontwikkeld, hielden vee, bewerkten het land, bakten potten, sponnen garen en kenden geweven kleding.

Eelde was niet aantrekkelijk voor de hunebedbouwers uit Scandinavië vanwege de lage ligging. Onze omgeving werd in de IJzertijd pas aantrekkelijk, nadat een lange periode van droogte de hoge streken onbewoonbaar maakte. Dit is ongeveer in de Romeinse periode. Dan vindt ook de zogenaamde Grote Volksverhuizing plaats. Urnen uit die tijd zijn gevonden in Eelderwolde.

Ontstaan van de naam Eelde

De eerste vaste bewoners van Eelde zijn de "kleikers", kolonisten uit de noordelijke kleilanden. Zij beginnen het gebied te ontwateren. Zij spreken Fries en geven hun woonplaatsen Friese namen. Zo heet de Drentse beek (de A) bij hen Ee. De waterleiding, die de kolonisten graven naar de Ee (Het Eelder Diep) heet Ee-lede, waaruit de naam Eelde is ontstaan.

Het oudste Eelde moeten we dus zoeken in de nabijheid van de lede. Alleen weet niemand, waar die was. Kolonisatie vond destijds plaats bij burchten. De lede kan de oude naam zijn van de Oosterloop, die bij de Waterburcht begint.

Gemeente, schulten en burgemeesters

Eelde was van 1206 tot 1811 de zetel van de Schulte, de hoogste bestuurlijke ambtenaar van het kerspel Eelde. In 1811 is de functie van Schulte vervangen door die van burgemeester. De gemeente heeft achtereenvolgens drie gemeentehuizen gekend. De gemeente heeft een eigen vlag en wapen.

Dorpen, gehuchten en wijken

Naast het hoofddorp komen in de gemeente Eelde ook andere dorpen en gehuchten voor. Zo staat in het Aardrijkskundig woordenboek der Nederlanden van A.J. van der Aa uit 1843: "Deze gemeente bevat het dorp Eelde, benevens de gehuchten Eelderwolde, Oosterbroek en Paterswolde." Later worden ook Schelfhorst en Zuideinde genoemd.

Na de Tweede Wereldoorlog zijn de dorpen Paterswolde en Eelde vergroeid tot het dubbeldorp Eelde-Paterswolde. De gehuchten Zuideinde en Schelfhorst zijn nauwelijks nog hiervan te onderscheiden. Eelderwolde bleef zichzelf al komen de bebouwingen van Eelderwolde en Paterswolde steeds dichter bij elkaar. De bevolkingsgroei is gestaagd verder gegaan en heeft geleid tot de bouw van diverse nieuwe wijken.

In het dorp zijn diverse gebouwen, landgoederen of delen daarvan als Rijksmonument of Provinciaal monument aangemerkt.

Het einde van de gemeente Eelde

EindEelde200In 1998 vindt in de provincie Drenthe een gemeentelijke herindeling plaats en wordt de zelfstandige gemeente Eelde op 31 december van dat jaar opgeheven. Samen met de gemeenten Zuidlaren en Vries vormen zij een nieuwe gemeente: de latere gemeente Tynaarlo. Bij deze gemeentelijke herindeling gaat een deel van Eelderwolde naar de gemeente Groningen.

Bezoek het Historisch Centrum

Het Historisch Centrum is i.v.m. Corona gesloten.

meer informatie:

Contactgegevens Ol Eel

Historisch Centrum Ol Eel

 

Mw. Bähler-Boermalaan 6

facebook-icon        Facebook

9765 AP Paterswolde

YouTube logo
     You Tube

Telefoon: 050-3090874

 googlemaps 32       Google Maps

Email:

NL35 RABO 0376 0835 57